Jeśli nie ma jakiegoś hasła, które Cię interesuje, napisz do nas: redakcja.dd@tradepress.com.pl
a my je opracujemy i opublikujemy.

[A]
• ADC lub system ADC - (z ang. Automatic Data Capture) - Automatyczne Gromadzenie Danych; wcześniejsze nazwy: Auto ID i AIDC. Oznacza bezpośrednie wprowadzanie danych do systemu komputerowego lub innego urządzenia sterowanego mikroprocesorem bez użycia klawiatury, z użyciem określonej techniki ADC, np. poprzez kod kreskowy lub tag radiowy. (G.S., A.Ch.)

• Aktywne strefy sklepu – powierzchnie po prawej stronie, miejsca grupowania się ludzi, miejsca zakorkowane i w pobliżu kas, skrzyżowanie przejść, powierzchnia na ladzie. (R.S.)

• Aplikator - etykieciarka, urządzenie do naklejania etykiet. Współczesne etykieciarki pracują bezstykowo, przenosząc etykietę z magazynku na obiekt nadmuchem powietrza. (G.S., A.Ch.)

• Aranżacja - zagospodarowanie przestrzeni przez odpowiednie rozmieszczenie urządzeń ekspozycyjnych, akcesoriów, sprzętu, towarów, a także przez rozplanowanie dróg poruszania się klientów oraz usytuowanie kas i przymierzalni. (R.S.)

• Aranżacja butikowa - to wyodrębnienie z sali sprzedaży oddzielnych małych sklepików, nawet z ladą, gdzie pracownik odpowiedzialny za daną grupę towarów pełni rolę sprzedawcy, tak jak w sklepie z obsługą manualną. (R.S.)

• Aranżacja nieregularna – zaliczamy do niej aranżację swobodną i aranżację butikową. Zaletą aranżacji nieregularnych jest możliwość wykreowania atmosfery zakupów. Nieregularne ustawienie sprzętów daje bardziej przyjazne wrażenie. Takie ustawienie szczególnie przydatne jest w supermarketach nastawionych na zamożniejszą klientelę, oferujących produkty wyższej jakości i droższe, oraz w domach mody, gdzie zakupy wymagają większego zaangażowania większej ilości czasu. Zaletą nieregularnych aranżacji jest zwiększenie powierzchni intensywnej sprzedaży. (R.S.)

• Aranżacja regularna - może być oparta na prostokącie z podstawą o dłuższym boku, z wejściem z prawej strony. Główne aleje przecinające ciągi regałów biegną równolegle do podstawy prostokąta, a ciągi regałów ustawione są prostopadle do ściany z wejściem i kasami. Taki typ aranżacji wykorzystywany jest przez większość hipermarketów (np. Auchan, Géant). Drugi typ klasycznej aranżacji regularnej oparty jest na prostokącie z podstawą o krótszym boku, z wejściem z prawej strony, np. HIT. Tutaj główne aleje przecinające ciągi regałów biegną prostopadle do krótszego boku prostokąta z wejściem, a ciągi regałów ustawione są równolegle do ściany z wejściem i kasami Do zalet aranżacji regularnych możemy zaliczyć prostotę i przejrzystość – co klientowi ułatwia robienie zakupów i umożliwia zapamiętanie rozmieszczenia poszczególnych kategorii produktów, maksymalne wykorzystanie powierzchni sali sprzedaży, dla pracowników - łatwość obserwowania, co dzieje się na półkach (kontrola zatowarowania, poprawna ekspozycja), dla ochrony dobra widoczność newralgicznych punktów narażonych na kradzieże. Na pewno w takim symetrycznym, technicznym ustawieniu trudniej uzyskać atmosferę zakupów i przyjaznego klientowi otocznia. (R.S.)

• Aranżacja swobodna - to nieregularne ustawienie regałów i alejek pod różnymi kątami, w skupiskach – wyspach sprzętu sklepowego. Taka aranżacja jest bardzo przydatna w modnej obecnie koncepcji podziału sklepu na światy, czyli strefy, w których znajdują się grupy towarów zaspokajających określone sfery życia, np. rozrywka – przyjemność - czas wolny, dzieci– szkoła – zabawki. (R.S.)

• Aranżację typu ruszt - także opiera się na prostokącie z podstawą o krótszym boku, z wejściem z prawej strony. Brak tu alejki ciągnącej się przez środek sali sprzedaży, a ciągi regałów biegną równolegle do krótszego boku prostokąta z wejściem. Taka aranżacja wykorzystywana jest przez mniejsze placówki handlowe. (R.S.)

• Asortymentu głębokość – jest to ilość różnych odmian, wariantów, rodzajów towaru oferowanego w obrębie danej, ściśle określonej linii, np. Procter&Gamble w linii mydeł w kostkach oferuje następujące jego marki: Ivory, Camay, Kirk’s, Protection itd. Głębokość zatem można rozumieć jako zróżnicowanie w obrębie linii towaru. O dużej głębokości powiemy wówczas, kiedy mamy do czynienia z mnogością odmian towaru w obrębie linii. Mała głębokość, inaczej nazywana „płytkim asortymentem”, występuje wówczas, gdy w obrębie danej linii możemy wyróżnić 2–3 odmiany towaru. (A.H.)

• Asortymentu szerokość – jest to liczba linii towarów jednego producenta, które różnią się od siebie przeznaczeniem, np. na szerokość oferty firmy Procter&Gamble składają się środki piorące, pasty do zębów, mydło w kostkach, pieluchy jednorazowe, ręczniki papierowe, środki higieny osobistej. (A.H.)

[B]
• Bak – dolna, wysunięta część regału chłodniczego, w której zazwyczaj eksponuje się najszybciej rotujące i najtańsze produkty, np. mleko w folii, biały ser w kostkach. (R.S.)

• Barykady – masy towarów jednego asortymentu, np. paleta soków. Służą do spowolnienia ruchu klientów w sklepie i wywołania impuls zakupu. (R.S.)

• Benchmarking - metoda porównywania własnych rozwiązań z najlepszymi oraz ich udoskonalania przez uczenie się od innych i wykorzystywanie ich doświadczenia. Benchmarking to sztuka odkrywania jak i dlaczego niektóre firmy funkcjonują sprawniej niż inne. Możliwe są nawet dziesięciokrotne różnice w jakości, szybkości, kosztach firm przeciętnych w porównaniu ze światowymi liderami. Celem benchmarkingu jest twórcze naśladowanie najlepszych praktyk innych firm. (R.S.)

• Bony - bony towarowe wprowadziły na szerszą skalę na polski rynek wielkie sieci handlowe (choć ich namiastka istniała jeszcze „za socjalizmu”). Bony wykupują przedsiębiorstwa i obdarowują nimi swych pracowników, którzy realizują je w wyznaczonych punktach sprzedaży. Ta praktyka pozwala firmom handlowym na zwiększenie obrotów (zwłaszcza w okresach przedświątecznych, gdy są one najwyższe), a przedsiębiorcom dawało szansę na ominięcie części opłat na ZUS, bowiem koszt bonów nie był zaliczany do wynagrodzenia. Praktyki te przecięło ograniczenie przez fiskusa rocznego limitu wartości bonów do 380 zł i wprowadzenie zastrzeżenia, że mogą pochodzić wyłącznie z funduszu socjalnego. Mimo to wszystkie wielkie sieci handlowe emitują bony, na rynku działają też firmy, które emitują bony honorowane w wielu sieciach i punktach sprzedaży. Do potentatów należą tu Sodexho Pass, Accor Lunch Company i Check Dejouner. Bony występują w kilku odmianach: podarunkowe, premiowe, żywieniowe (honorowane w restauracjach i jadłodajniach), a także turystyczne. (T.B.)

• Brand Manager - menedżer marki, specjalista, który w firmie produkcyjnej zajmuje się marketingiem określonej marki produktu. Jego zadaniem jest wylansowanie (z użyciem narzędzi reklamowo-promocyjnych) marki produktu, znalezienie dla niego kanałów dystrybucji, wynegocjowanie satysfakcjonującej marży, permanentne dbanie, by produkt zachowywał wysoką pozycję wśród wyrobów z nim konkurujących. (T.B.)

• Bumeranga wskaźnik – pokazuje, ile razy klientowi nie uda się przejść całej alejki od jednego końca do drugiego, ile razy klient wchodzi do alejki, idzie wzdłuż regałów, wybiera coś i następnie zamiast iść dalej, odwraca się i wycofuje z alejki. Aby przeciwdziałać, umieszcza się najbardziej popularne towary w połowie długości alejki. Autorem pojęcia jest Paco Underhill, autor książki „Dlaczego kupujemy”. (R.S.)

[C]
• Category Captain (z ang. kapitan kategorii) jest to wiodąca marka w danej kategorii towarów (grupie towarowej), czyli ta, która ma największy udział w sprzedaży i przynosi handlowcowi największy zysk. Według tej koncepcji firma w zarządzaniu swoimi markami powinna koncentrować się przede wszystkim na kategorii i marce, która ma nadrzędne znaczenie dla sprzedaży i tworzenia wizerunku całej kategorii (klasy produktów). Wprowadzenie kapitana kategorii osłabia nieco wewnętrzną konkurencję pomiędzy poszczególnymi markami w obrębie każdej kategorii. Zarządzanie kategorią jest jedną z możliwych strategii produktowej. Colgate np. dokonał przejścia od zarządzania kapitanem kategorii – marką (pasta do zębów Colgate), poprzez zarządzanie kategorią (pasty do zębów), do nowego etapu zarządzania potrzebami klienta (zdrowe zęby). Taka strategia zmusza niejako organizację do skoncentrowania się na potrzebach klienta i odejściu od strategii koncentracji na kategorii. (A.H.)

• Category Manager - menedżer kategorii, specjalista zajmujący się kategorią produktów. Jeśli brand manager dbał o to, by np. ciasteczka marki X dobrze się sprzedawały i przynosiły ich wytwórcy godziwe zyski, to category manager martwi się o to, by wszystkie ciasteczka produkowane przez firmę, która go zatrudnia odnosiły sukces rynkowy. W grę wchodzą tu bardziej skomplikowane strategie (których ciasteczek produkować więcej i w jakim regionie sprzedawać więcej marki X niż Y i Z, czy nadal wytwarzać kiepsko idące ciastka Y, czy może wprowadzić na rynek markę Q). (T.B)

• Cat#Master – proces zarządzania kategorią opracowany przez firmę Schwarzkopf& Henkel. (R.S.)

• CDT – (z ang. consumer decision tree) – drzewo decyzyjne konsumenta. (R.S.)

• Cena – jest to miara, ekwiwalent wartości dobra lub usługi wyrażona pieniądzem danego kraju. Cena winna być zorientowana na rynek, dostosowana do strategii marketingowej i wartości produktu postrzeganej przez nabywców, z uwzględnieniem cenowych zachowań konkurencji.
Jak dowodzi praktyka gospodarcza, handlowcy ustalając cenę, biorą pod uwagę koszty zakupu, markę produktu lub producenta, wysokość marży jednostkowej wyrażonej procentem zysku. Baczą także, aby cena towaru okazała się zbliżona do średniorynkowej w danej miejscowości, czy w odniesieniu do najbliższego konkurenta i atrakcyjna, czyli taka, którą zaakceptują klienci, po której towar dobrze się sprzedaje. Modele nadawania towarowi ceny to: jednolita stawka kalkulacyjna na daną grupę towarową, przy braku różnicowania cen marek od wysokich do niskich; zróżnicowane narzuty od dużych do małych rozrzutów stawek kalkulacyjnych; zmiany cen wynikające z sezonu lub obsługi określonego kręgu nabywców (obniżki cen dla emerytów, rencistów lub niewielka korekta cen „w górę” dla ruchu turystycznego); obniżki cen przy wyprzedaży lub chęci zorganizowania promocji; stosowanie lub niestosowanie tzw. cen specjalnych – psychologicznych o nierównych końcówkach lub szeregów cenowych, ustalanie cen na podstawie kosztów własnych lub biorąc za punkt wyjścia ceny konkurencji; taka sama cena dla wszystkich klientów lub zróżnicowana cena dla grup nabywców, np. stali klienci – najczęściej posiadacze kart klienta - mają ceny obniżone. (zobacz też: Cen penetracji rynku strategia, Cen przeciętnych strategia, Cen sugerowanych strategia, Cen „zbierania śmietanki z rynku” strategia). (A.H.)

• Cen penetracji rynku strategia – ustala ceny poniżej poziomu obecnych na rynku. Celem tej strategii cen jest stymulowanie wzrostu sprzedaży, zwiększanie udziału w rynku poprzez niskie ceny. Można ją stosować, jeżeli występuje masowy rynek, duży stopień wrażliwości nabywców na ceny, stosunkowo jednorodny produkt, wysoki poziom kosztów stałych, duża łatwość wejścia na rynek. (A.H.)

• Cen przeciętnych strategia – jest oparta na cenach ustalonych na poziomie średniorynkowym, a więc nie odbiegającym „w górę” lub „ w dół” od cen określonych przez rynek. Celem tej strategii cen jest uzyskanie znaczącego udziału w rynku. Strategię można stosować, jeżeli występuje kilkanaście konkurencyjnych i porównywalnych produktów, średni lub długi cykl życia produktu, znane i stabilne koszty. (A.H.)

• Cen sugerowanych strategia – polega na stosowaniu cen zalecanych przez producenta, czy dostawcę. Przy tej sugerowanej wielkości ceny producent zakłada najwyższą możliwą do uzyskania sprzedaż danego towaru handlowego. (A.H.)

• Cen „zbierania śmietanki z rynku” strategia – opiera się na wyznaczeniu cen na dość wysokim poziomie w odniesieniu do faktycznej wartości użytkowej towarów handlowych. Producent zakłada bowiem szybki zysk i zwrot zainwestowanych nakładów. Strategię tę stosują producenci, gdy pojawia się nowy rynek geograficzny lub nowy produkt, występuje małe zagrożenie ze strony konkurentów, krótki jest cykl życia produktu, duży stopień niepewności co do stanu popytu oraz gdy produkt zaspokaja potrzebę wysokiego statusu społecznego. (A.H.)

• Cena łamana – jest to cena detaliczna uwzględniająca rabaty, bonifikaty, skonta dla stałych klientów uprawnionych do zakupu danych dóbr lub usług ze zniżką, lub też cena obniżona w zamian za jednorazowe nabycie przez klienta większej ilości towarów, np. cena duopaków, trójpaków. Cena łamana jest więc ceną udzielaną na warunkach lojalnościowych lub promocyjnych, np. 3,59 zł/3,35 zł na kartę klienta (gdzie obowiązującą ceną detaliczną jest 3,59 zł za szt. towaru, lecz dla posiadaczy kart klienta jest to cena niższa, 3,35 zł) lub 1,35 zł szt./2,99 zł 3 szt. (gdzie klient może jednorazowo nabyć 3 sztuki towaru po obniżonej cenie jednostkowej w odniesieniu do ceny detalicznej za 1 szt.). Cena łamana postrzegana jest jako precyzyjnie skalkulowana. (A.H.)

• Ceny psychologiczne – są to ceny, których konstrukcja powoduje, że klient postrzega i akceptuje je jako niższe niż są w rzeczywistości. Dzieje się tak dlatego, że procesy psychologiczne zachodzące wśród klientów związane z postrzeganiem ceny, oceną ceny i odniesieniem ceny do jakości dóbr i usług mają wpływ na zbyt. Postrzeganie ceny odnosi się do jej zauważania jako ceny absolutnej (atrakcyjności ceny) z uwzględnieniem faktycznej wartości towaru lub jako ceny relatywnej, czyli w porównaniu do ceny najlepszej na rynku. Ocena ceny może być także dwutorowa. Z jednej strony cena może być oceniona jako wiarygodna, czyli zgodna z faktyczną wartością dobra, usługi na rynku, z drugiej zaś jako cena niższa lub korzystniejsza dla klienta. Cenę jako wskaźnik jakości można ująć stwierdzeniem, że wysoka cena najczęściej kojarzy się klientom z wyższą jakością dobra/usługi, niższa zaś z niższą jakością w porównaniu do innych ofert. Ceny psychologiczne pozwalają uwzględnić reakcje emocjonalne i psychologiczne nabywców. Stosowane są przeważnie przez sprzedawców mających bezpośredni kontakt z indywidualnymi nabywcami produktów konsumpcyjnych. Wielu znawców tematu zalicza do cen psychologicznych ceny niskie, czyli ceny dyskontowe czy promocyjne, gdyż zarówno ich konstrukcja, jak i korzyść dla klienta wynikająca z faktu, że płaci relatywnie mniej za dane dobro stanowią o ich działaniu motywującym i nakłaniającym klientów do zakupu (zobacz: Ceny prestiżowe, Ceny o nierównych końcówkach, Cenowe szeregi, Cena wabiąca, Cena specjalnych okazji, Cena zwyczajowa). (A.H.)

• Ceny prestiżowe - stosowane w przypadku produktów luksusowych, pełniących rolę symboli statusu społecznego i odznaczających się wysokimi parametrami jakościowymi. Wówczas ustala się cenę na celowo „zawyżonym” poziomie. (A.H.)

• Ceny o nierównych końcówkach - polegają na ustalaniu poziomu ceny finalnej różnej od równych wartości, czyli tzw. cen pełnych, np. 99 zł czy 899 zł. Badania naukowe dowiodły, że ceny psychologiczne o nierównych końcówkach z setną 5 lub 9 groszy są bardziej zyskowne dla handlowca (np. 1,25; 1,45; ale już 1,59; 1,69; ... 1,99; 4,89 itd.). Ceny o nierównych końcówkach stosowane są nagminnie przez zdecydowaną większość marketów w Polsce, zwłaszcza w stosunku do asortymentu, dla którego cena jednostkowa nie jest zbyt wysoka. (A.H.)

• Cenowe szeregi – są oparte na przekonaniu, że nabywcy nie są wrażliwi na małe różnice cenowe, lecz tylko na duże; powinno się wtedy ustalić ograniczoną do kilku tzw. szeregów cenowych liczbę cen w grupie asortymentowej (np. ustala się tylko trzy poziomy ceny na oferowane garnitury męskie: 200 zł, 400 zł, 600 zł). (A.H.)

• Cena wabiąca - polega na tym, że dany produkt jest sprzedawany poniżej ceny zapewniającej zwyczajną marżę zysku lub nawet pokrycie kosztów produkcji, chodzi bowiem o to, by za pomocą niskiej ceny produktu przyciągnąć konsumentów do danego punktu sprzedaży. (A.H.)

• Cena specjalnych okazji (promocyjna) - specjalnie obniżana w krótkim okresie czasu, np. na nowo wprowadzany produkt. (A.H.)

• Cena zwyczajowa - związana jest z utrzymaniem ceny przez sztucznie długi czas na stałym poziomie ze względu na przyzwyczajenie klientów do pewnej wartości ceny produktu (często kupowanego). Dzieje się tak np. w odniesieniu do cen gazet, cen pieczywa; cen ciastek sprzedawanych na sztuki lub powszechnie znanych cen usług: pralniczych, komunikacyjnych. (A.H.)

• Clienting – podstawowym obiektem zainteresowania jest klient, który będąc niejako immanentną częścią firmy i dając podstawy do jej funkcjonowania, stanowi jednocześnie swoisty kapitał przedsiębiorstwa, o który należy dbać z dużą starannością i wyczuciem. Nigdy nie należy zapominać, że to klient płaci pensje w firmie. (R.S.)

• Convenience Store - (z ang. wygodny sklep); sklep do którego nie trzeba się specjalnie wybierać, lecz który znajduje się w pobliżu miejsc i szlaków, którymi poruszają się klienci. Typowymi convenience stores są np. sklepy przy stacjach benzynowych albo sklepy osiedlowe, w których dokonuje się podstawowych, bieżących zakupów. Wygoda korzystania z nich oznacza dla klientów nieco wyższe ceny. Przeciwstawieniem dla sklepów wygodnych są hipermarkety, w których ceny są niższe, wybór towarów większy, ale do których z reguły trzeba dojechać, by dokonać w nich zakupów. (T.B.)

• CRM (Customer Relationship Management), czyli zarządzanie zorientowane na klienta. Jednym z najlepszych dostępnych narzędzi z zakresu optymalizacji kontaktów z klientem i maksymalizacji jego zadowolenia jest system Zarządzania Relacjami z Klientem, czyli Customer Relationship Management (CRM). CRM wspomaga zarówno funkcje realizowane wewnątrz firmy (czyli tzw. Back Office), jak i działalność przedsiębiorstwa w sferze Front Office, czyli w relacjach z kontrahentami (B 2 B – Business to Business) oraz z Klientami (B 2 C – Business to Customer) (R.S.)

• Czytnik kodu kreskowego - urządzenie służące do zbierania danych zakodowanych w symbolu kodu kreskowego. Składa się ono z dwóch części: a) skanera, urządzenia wejściowego, które wysyła sygnały proporcjonalne do odbicia od kolejnych elementów symbolu do dekodera; b) dekodera, który bada sygnały ze skanera i przetwarza je na dane rozpoznawalne lub kompatybilne z komputerem. (G.S., A.Ch.)

• Cyfra/znak kontrolny - cyfra lub znak obliczony z innych znaków w kodzie na podstawie określonego algorytmu i służący do sprawdzenia, czy kod został właściwie zbudowany (zobacz: Znak kontrolny symbolu, Znak/Cyfra kontrolna danych). (G.S., A.Ch.)

[D]
• Dekoder - urządzenie elektroniczne przetwarzające proporcjonalne sygnały elektroniczne ze skanera na dane rozpoznawalne lub kompatybilne z komputerem. (G.S., A.Ch.)

• Dekompresji strefa – sześć-siedem pierwszych metrów w sklepie za bramkami wejściowymi – tu często organizuje się rozbudowane strefy promocji. (R.S.)

• Display – jest to: 1. Rodzaj materiału reklamowego, a mianowicie plakaty, fotografie reklamowe (z ang. display materials). 2. Stojak reklamowy (z ang. display unit) lub pudełko reklamowe (z ang. display box). 3. Szeroko pojmowany display oznacza poprawną ekspozycję produktu w jego otoczeniu handlowym. (A.H.)

• DMS – 1. Data Management Software (z ang. system zarządzania bazą danych) - jest to system informatyczny, wspomagający zarządzanie dokumentami, oparty na strukturalnym zarządzaniu procesami dystrybucji. DMS umożliwia przede wszystkim szybkie i łatwe przekazywanie między użytkownikami wprowadzonych do systemu dokumentów, bez względu na ich pierwotną postać - papierową czy elektroniczną. Zeskanowane dokumenty papierowe są bezpośrednio przenoszone do pliku roboczego w DMS, gdzie mogą być przetworzone i przesłane dalej. DMS pozwala na elastyczne tworzenie dróg obiegu dla poszczególnych dokumentów, monitoruje stan prac nad nimi oraz odnotowuje wszelkie zmiany i ich autorów. Zapewnia pełną kontrolę nad obiegiem dokumentów: od wprowadzenia, poprzez dystrybucję, aż do momentu zarchiwizowania.
DMS jest to więc narzędziem do tworzenia profesjonalnego obiegu informacji i dokumentów. Dokumenty te mogą być w systemie sprawdzane i zapisane, a potem odczytane z pełną kontrolą całej ich historii. Wprowadzone do systemu dokumenty mogą być automatycznie przesyłane do innych użytkowników zarówno równolegle, jak i sekwencyjnie, według zdefiniowanych list dystrybucyjnych.
2. DMS to także skrót od Document Management System (z ang. system zarządzania obiegiem i archiwizacją dokumentów na dyskach optycznych). Umożliwia automatyczne skanowanie dokumentów, przechwytywanie raportów, indeksowanie, elektroniczny odczyt pisma i bezpieczną archiwizację na dyskach optycznych, a także przeglądanie dokumentów w środowisku Windows czy przez przeglądarkę www. (A.H.)

• Dojne krowy - inaczej „żywiciele” są to wyroby przynoszące nadwyżkę finansową, najbardziej rentowne, mają duży udział w rynku chociaż jego wzrost jest niski. Zwykle są one eksploatowane do momentu, gdy zaczną przynosić straty (w schyłkowym etapie cyklu życia produktu) lub też firma może starać się odnowić popyt na te produkty przez wsparcie finansowe przeznaczone na ich marketing. (A.H.)

• Dopełniania mechanizm - człowiek widząc puste naczynie podświadomie dąży do jego wypełnienia. Zasada ta jest wykorzystywana w handlu – w sklepach klienci czują się nieswojo, prowadząc puste wózki. (R.S.)

• DPP - Direct Product Profit (z ang. jednostkowy zysk bezpośredni) jest to zysk przyniesiony przez jedną jednostkę produktu, czyli przypadający na sztukę, kilogram, litr. Jednostkowy zysk bezpośredni jest zyskiem, który powstaje, gdy od ceny netto produktu odejmiemy wszystkie koszt zmienne (inaczej bezpośrednie), które jego dotyczą, czyli w pierwszej kolejności koszt zakupu tego produktu, a jeśli to możliwe, także pozostałe pozycje kosztów zmiennych, jak część energii elektrycznej, część płac personelu uzależnioną od obrotów sklepu, koszty zaopatrzenia przypadające na jeden produkt itd. DPP jest zatem miernikiem zysku, jaki osiąga handlowiec ze sprzedaży jednej jednostki danego produktu. (A.H.)

• Drukarka etykiet - urządzenie do drukowania etykiet z kodem kreskowym, bezpośrednio na podstawie wprowadzanych danych. (G.S., A.Ch.)

• Drzewo decyzyjne klienta – graficzny schemat podobny do drzewa genealogicznego pokazujący, w jaki sposób klient od swojej potrzeby dochodzi do decyzji zakupu produktu określonej marki. Drzewo decyzyjne pokazuje, na jakie kategorie pod względem cech użytkowych dzielą klienci dostępne na rynku produkty. Opracowanie drzewa decyzyjnego jest niezbędnym elementem przy wprowadzaniu Zarządzania Kategorią i budowaniu przyjaznych klientom planogramów. (R.S.)

• Dyskont – forma handlu detalicznego, która opiera swój sukces rynkowy na strategii niskich, dyskontowych cen. Nazwa dyskont bierze swój początek od angielskiego słowa discount, czyli dyskonto, rabat, bonifikata. Dyskonty zatem to sklepy samoobsługowe o powierzchni od 300 m2, oferujące towary po niskich cenach, w których obowiązuje prostota, ubogość form ekspozycyjnych oraz brak funkcji doradczych, pomocy przy zakupach ze strony personelu sprzedaży. Szerokość i głębokość asortymentu żywnościowego i chemicznego jest mniejsza od oferty supermarketu. Sklepy te sprzedają standardowe artykuły po obniżonych cenach, akceptując niższe marże, ale sprzedając większą ilość produktów. Sukces rynkowy osiągnęły dzięki szerokiej reklamie w mediach, niskim cenom i rozsądnie dobranemu asortymentowi. W ostatnich czasach sklepy dyskontowe zaczęły stawiać coraz bardziej na estetykę wnętrz, nowe usługi dla klientów. W Polsce do najbardziej znanych sieci sklepów dyskontowych należą: Biedronka, Plus Discount, Netto. Dominujący wizerunek dyskontu - te same produkty za mniejsze pieniądze. (A.H.)

• Dylematy – inaczej „znaki zapytania” są produktami deficytowymi, mają niski udział w szybko rozwijającym się rynku, lecz w dłuższej perspektywie, gdy zostaną doinwestowane, mogą okazać się gwiazdami. (A.H.)

• Dystrybucja numeryczna - procent sklepów, które w danym okresie badawczym sprzedały lub miały na stanie przynajmniej jeden artykuł danej marki. (GfK Marketing Services)

• Dystrybucja ważona - procentowy udział sklepów, które w danym okresie badawczym sprzedały lub miały na stanie przynajmniej jeden artykuł danej marki, w całkowitej wartooci sprzedaży danej grupy towarowej. (GfK Marketing Services)

[E]
• EAN - (z ang. European Article Numbering) - Europejski System Kodowania Towarów.
1. Historyczna nazwa dla określenia światowego systemu EAN.UCC.
2. Skrót stosowany również do określenia symboliki kodu kreskowego, używanej do oznaczania jednostek handlowych detalicznych (produktów konsumenckich) zgodnie z zaleceniami tej organizacji. (G.S., A.Ch.)

• EAN/UPC - określenie zestawu globalnych symboli liniowych kodów kreskowych GS1, wykorzystywanych najczęściej w detalicznych punktach sprzedaży; są to symbole: EAN-13, EAN-8; UPC-A; UPC-E. (G.S., A.Ch.)

• EAN-8 - symbol kodu kreskowego globalnej symboliki EAN/UPC odzwierciedlający 8 cyfr, łącznie z cyfrą kontrolną. (G.S., A.Ch.)

• EAN-13 - symbol kodu kreskowego globalnej symboliki EAN/UPC odzwierciedlający 13 cyfr, łącznie z cyfrą kontrolną. (G.S., A.Ch.)

• ECR – powstałej w USA koncepcji Efficient Consumer Response (ECR), zakładającej szeroką interakcję kooperacyjną pomiędzy handlem i przemysłem w celu lepszego dotarcia do konsumentów. Poza zarządzaniem kategoriami, istotnym elementem ECR jest zapewnienie bezproblemowej wymiany danych i dóbr, czyli oparcie na systemach EDI (Elecronic Data Interchange) oraz ER (Electronic Replenishment) – więcej: http://sn.tradepress.com.pl/default.asp?thdid=763. (R.S.)

• EDI – Electronic Data Interchange - jest to z ang. elektroniczna wymiana danych handlowych lub administracyjnych między różnymi systemami komputerowymi przy użyciu uzgodnionego standardu formatowania. Upraszczając, EDI jest bezpośrednią transmisją dokumentów biznesowych, jak np. zamówienia, faktury, pomiędzy aplikacjami biznesowymi. Sytem EDI w ciągu kilku minut i bez udziału człowieka pobiera informacje z aplikacji informatycznej firmy i przesyła ją bez użycia papieru do aplikacji biznesowej partnera handlowego.
EDI to system wspomagający zarządzanie oparty na idei tzw. pięciu zer, czyli zero błędów i zapasów, zerowy czas przestrajania urządzeń, zero przerw w funkcjonowaniu i zero zużycia papieru, zero pracowników, czyli pełna automatyzacja obiegu informacji. Organizacje decydujące się na wdrożenie EDI kierują się względami ekonomicznymi, pozwala on bowiem na znaczne zredukowanie kosztów wynikających z opracowania dokumentów, błędów w dokumentach, związanych z czasem przepływu dokumentów, z rejestracją transakcji i kosztami personelu.
Dla handlowców ważne jest, że EDI usprawnia zarządzania zapasami, ponieważ monitoring stanu zapasów pozwala na realizację dostawy w odpowiednim momencie, zarejestrowanie za pomocą kodu kreskowego, zaktualizowanie stanu zapasów, wystawienie i przesłanie polecenia zapłaty. EDI pozwala na wymianę informacji pomiędzy producentem, dostawcami i detalistą, ale także na tworzenie nowych organizacji w wyniku integracji istniejących. Szczególnie przydatny jest dla dużych firm, o dużej liczbie oddziałów, ponieważ pozwala na monitorowanie ruchu towarów i wyników sprzedaży.
EDI zapewnia: poprawę płynności przepływów towarów, w tym optymalizację utrzymywania zapasów; redukcję błędów przy wprowadzaniu danych i kosztów przesyłania dokumentów; przechowywanie danych na nośnikach magnetycznych, które są pojemniejsze od papierowych; realizację zamówień dokładnie na czas; wygodną wymianę dokumentów niezależnie od godzin pracy; niezawodne prognozowanie potrzeb dostawcy i klienta; szybkie, dokładne i automatyczne potwierdzanie dokumentów; poprawę płynności finansowej. (A.H.)

• EDIFACT = UN/EDIFACT - (z ang. United Nations rules for Electronic Data Interchange For Administration, Commerce and Transport). Zasady ONZ dla Elektronicznej Wymiany Danych w Administracji, Handlu i Transporcie (G.S., A.Ch.)

• Ekspozycja – sposób prezentowania towarów w sklepie. (R.S.)

• Enklawa - to rodzaj sklepu w sklepie. Jest to miejsce z boków ograniczone wysokim regałami, na środku zaś znajdują się meble niższe i o mniejszych gabarytach. Przykładem może być enklawa, która tworzy dział środków pielęgnacyjnych. Na wysokich regałach z boku znajdują się płyny do kąpieli, szampony. Na niższych i węższych regałach w środku dezodoranty, balsamy, nożyki do golenia. Jest to rozwiązanie, które zapewnia klientom komfort zakupów, ponieważ stając w enklawie - dzięki szerokiemu polu widzenia - mogą ogarnąć oczyma większy asortyment. Ułatwia to orientację i zachęca do większych zakupów. Łatwiejszy jest także dostęp do towarów o mniejszych gabarytach, które znajdują się na niższych meblach. Układ enklawy w przypadku droższych kosmetyków jest bardzo korzystny z punktu widzenia ochrony i zapobiegania kradzieżom. (R.S)

• EPC - (z ang. Electronic Produkt Code) - Elektroniczny Kod Produktu. EPC jest schematem kodowania, który jednoznacznie może identyfikować m.in. poszczególne jednostki konsumenckie, palety , zasoby logistyczne itd. Do odczytu numeru EPC zapisanego w tagu wykorzystywana jest technologia RFID (z ang. Radio Frequency Identification), czyli automatyczna identyfikacja przy wykorzystaniu fal radiowych i technologia internetu. Daje to nie tylko możliwość odczytu numeru EPC z pewnej odległości i bez bezpośredniej widoczności, ale również umożliwia lokalizację i śledzenie produktów z tagiem EPC poprzez cały łańcuch dostaw. EPC jest więc kodem produktu zapisanym na elektronicznym nośniku; stanowi globalnie indywidualny identyfikator obiektu. Dla kodu EPC zostały do tej pory opracowane standardy zapisu danych dla pięciu globalnych identyfikatorów GS1: GTIN, GLN, SSCC, GIAI, GRAI. (G.S., A.Ch.)

• EPCglobal Inc - organizacja non-profit, utworzona przez GS1 (wcześniej EAN International i UCC), wspierająca Elektroniczny Kod Produktu oraz globalną adopcję sieci EPCglobal jako globalnych standardów dla natychmiastowej, automatycznej i precyzyjnej identyfikacji każdej jednostki w łańcuchu dostaw jakiejkolwiek firmy bez względu na branżę w jakimkolwiek kraju. Organizacja ta ma na celu komercjalizację i adaptację w skali globalnej technologii opartej na Elektronicznym Kodzie Produktu. (G.S., A.Ch.)

• EPOS - elektroniczny punkt sprzedaży. Odnosi się do stanowiska kasowego typu detalicznego, gdzie skanowane są symbole kodów kreskowych EAN/UPC (zobacz: POS). (G.S., A.Ch.)

• Etykieta logistyczna GS1 – poprzednia nazwa: etykieta logistyczna EAN.UCC (zwana też etykietą transportową lub wysyłkową). Służy do oznaczenia jednostki logistycznej w standardowy sposób według zasad Systemu GS1 na potrzeby wszystkich uczestników łańcucha dostaw. (G.S., A.Ch.)

• European Price Corridor – Europejski Korytarz Cenowy - widełki, w których mieści się cena tego samego produktu w różnych krajach Europy. (R.S.)

[F]
• Facing – lico produktu, czyli przednia część opakowania produktu widoczna dla klienta, będąca podstawą do konstruowania planogramów, które zakładają, jaką powierzchnię ekspozycyjną zajmują poszczególne produkty na półce. Obowiązuje generalna zasada – im więcej facingów, tym lepsza widoczność produktów, a więc wyższy poziom sprzedaży. (R.S)

• FIFO - (z ang. first in, first out) - pierwsze przyszło, pierwsze wyszło. Tryb pracy np. magazynu według zasady, że produkty, które weszły na stan magazynowy pierwsze, są wydawane jako pierwsze. (G.S., A.Ch.)

• FMCG – Fast Moving Consumer Goods – szybko rotujące produkty codziennego użytku. Zalicza się do nich przede wszystkim produkty spożywcze, kosmetyki i chemię gospodarczą. (R.S.)

[G]
• G-COM – poprzednia nazwa: EANCOM® - międzynarodowy standard EDI opracowany przez EAN International, zgodny ze standardem UN/EDIFACT, pełniący funkcję przewodnika do wdrażania UN/EDIFACT. (G.S., A.Ch.)

• GCP - (z ang. GS1 Company Prefix); (zobacz: Prefiks firmy GS1). (G.S., A.Ch.)

• GIAI - (z ang. Global Individual Asset Identifier) – Globalny Identyfikator Zasobów Indywidualnych. Skrótowe określenie jednoznacznego w skali świata oznaczenia kodowego zasobu. (G.S., A.Ch.)

• GLN - (z ang. Global Location Number) - Globalny Numer Lokalizacyjny. Jednoznaczne w skali świata oznaczenie kodowe formalno-prawnej lub fizycznej lokalizacji, w tym podmiotu gospodarczego (firmy), np. producenta – dostawcy, kupującego - odbiorcy lub jego części albo lokalizacji fizycznej na potrzeby ADC i EDI. (G.S., A.Ch.)

• GMO - organizmy genetycznie zmodyfikowane, czyli także żywność zmodyfikowna gentecznie np. kukurydza, soja. (rs)

• Głazy – towary, które słabo rotują. (R.S)

• Gorący punkt - miejsce w sklepie charakteryzujące się dobrą ekspozycją i położeniem w miejscu, gdzie przewija się duża liczba klientów. Zaliczmy do nich m.in. szczyty regałów, miejsca promocyjne. (R.S.)

• Gospodarka elektroniczna - prowadzenie komunikacji biznesowej i zarządzanie metodami elektronicznymi, takimi jak Elektroniczna Wymiana Danych i systemy automatycznego gromadzenia danych ADC. (G.S., A.Ch.)

• GRAI - (z ang. Global Returnable Asset Identifier) - Globalny Identyfikator Zasobów Zwrotnych. Skrótowe określenie jednoznacznego w skali świata oznaczenia kodowego zasobu zwrotnego, np. do identyfikacji opakowań zwrotnych. (G.S., A.Ch.)

• GS1 – poprzednia nazwa: EAN International. Międzynarodowe stowarzyszenie z siedzibą w Brukseli w Belgii, które tworzy i zarządza globalnym Systemem GS1 - poprzednia nazwa: EAN.UCC. Zrzesza organizacje krajowe GS1 - poprzednia nazwa: EAN - z ponad 100 krajów. (G.S., A.Ch.)

• GS1-128 - poprzednia nazwa UCC/EAN-128. Odmiana Kodu - 128 zarezerwowana do kodowania Identyfikatorów Zastosowania w Systemie GS1. Oznaczenie kodowe o zmiennej długości, zależnej od liczby zakodowanych informacji i ich rodzaju; każda informacja jest w oznaczeniu poprzedzana standardowym identyfikatorem zastosowania (IZ), jednoznacznie określającym jej przeznaczenie. (G.S., A.Ch.)

• GS1 Polska – poprzednia nazwa: EAN Polska. Organizacja krajowa GS1, która zarządza w Polsce międzynarodowymi standardami globalnego Systemu GS1 - poprzednia nazwa: EAN.UCC, nadaje numery identyfikujące towary, materiały, usługi i jednostki logistyczne oraz kody lokalizacyjne, uprawnia do stosowania kodów kreskowych GS1, tagów radiowych – EPC, dostarcza standardy EDI: UN/EDIFACT – G-COM, adaptuje standardowe rozwiązania międzynarodowe w zakresie ADC i EDI we wszystkich sektorach krajowej gospodarki, szczególnie w celu usprawnienia łańcuchów dostaw. W Polsce funkcję tę pełni Instytut Logistyki i Magazynowania w Poznaniu. (G.S., A.Ch.)

• GTIN (Global Trade Item Number) – Globalny Numer Jednostki Handlowej, który może oznaczać indywidualny numer opakowania jednostkowego konsumenckiego (detalicznego), zbiorczego konsumenckiego lub zbiorczego niedetalicznego. (G.S.)

• GTIN-8 – poprzednia nazwa: EAN/UCC-8, numer identyfikacyjny EAN/UCC-8. Globalny numer identyfikacyjny składający się z 8 cyfr, zawierający prefiks GS1, określający globalne lub wewnętrzne zastosowanie tego numeru, kończący się cyfrą kontrolną. Najczęściej wykorzystywany do jednoznacznej w skali świata identyfikacji detalicznej jednostki handlowej o małych wymiarach. (G.S., A.Ch.)

• GTIN-12 – poprzednia nazwa: UCC-12, numer identyfikacyjny UCC-12. Globalny numer identyfikacyjny składający się z 12 cyfr, zawierający prefiks GS1 - poprzednia nazwa: EAN.UCC, określający globalne lub wewnętrzne zastosowanie tego numeru, kończący się cyfrą kontrolną. Najczęściej wykorzystywany do jednoznacznej w skali świata identyfikacji detalicznej jednostki handlowej do 2005 r. w USA i Kanadzie. (G.S., A.Ch.)

• GTIN-13 – poprzednia nazwa: EAN/UCC-13, numer identyfikacyjny EAN/UCC-13. Globalny numer identyfikacyjny składający się z 13 cyfr, zawierający prefiks firmy GS1 - poprzednia nazwa: EAN.UCC, określający globalne lub wewnętrzne zastosowanie tego numeru, kończący się cyfrą kontrolną. Najczęściej wykorzystywany do jednoznacznej w skali świata identyfikacji detalicznej jednostki handlowej. (G.S., A.Ch.)

• GTIN-14 – poprzednia nazwa: EAN/UCC-14, numer identyfikacyjny EAN/UCC-14. Globalny numer identyfikacyjny składający się z 14 cyfr, zawierający wskaźnik oraz prefiks firmy GS1, określający globalne lub wewnętrzne zastosowanie tego numeru, kończący się cyfrą kontrolną. Najczęściej wykorzystywany do jednoznacznej w skali świata identyfikacji hurtowej jednostki handlowej. (G.S., A.Ch.)

• Gwiazdy - inaczej „przeboje” są produktami generującymi znaczne przychody ze względu na duży udział w rynku i duży jego wzrost. Niemniej jednak firma nie realizuje na nich znacznych przychodów, ale inwestowanie w gwiazdy daje znaczącą gwarancję zysków. (A.H.)

[H]
• HACCP – Hazard Analysis and Critical Control Points – analiza zagrożeń i krytyczne punkty kontroli - to systemowe podejście do zarządzania pierwszorzędnymi cechami żywności czyli jej jakością zdrowotną.Zgodnie z ustawą z dnia 30 października 2003r. o zmianie ustawy o warunkach zdrowotnych żywności i żywienia oraz niektórych ustaw również małe firmy są objęte obowiązkiem wdrażania systemu HACCP, który wchodzi w życie z dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. System HACCP dotyczy wszystkich firm mających do czynienia z żywnością, w tym również sklepów spożywczych, firm transportujących żywność. HACCP jako system kontroli żywności powstał w Stanach Zjednoczonych w latach sześćdziesiątych, na zlecenie Państwowej Agencji ds. Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej – NASA, podczas prac badawczych nad projektowaniem i produkcją żywności przeznaczonej dla kosmonautów. Celem tych prac było otrzymanie żywności całkowicie wolnej od mikroorganizmów chorobotwórczych.
System opracowała firma Pillsbury wraz z laboratoriami badawczymi armii Stanów Zjednoczonych. W 1971 r. firma Pillsbury zaprezentowała system HACCP na konferencji poświęconej bezpiecznej żywności (American National Conference for Food Protection). HACCP spotkał się z dużym zainteresowaniem Światowej Organizacji Zdrowia /WHO/ oraz Ministerstwa Rolnictwa Stanów Zjednoczonych, które wprowadziły zasady HACCP w przemyśle mięsnym i drobiarskim.

• Hanger - 1. (z ang. wieszak, stojak zaopatrzony w wieszaki) - jest urządzeniem ekspozycyjnym służącym do poprawnej ekspozycji odzieży, obuwia, drobnego AGD itp. Najczęściej dostarczany wraz z towarem jako jego nieodzowny element. Wprowadzenie do punktu sprzedaży wieszaków producenta podkreśla markę towaru i jest elementem jego „pozycjonowania”, czyli wyróżniania wśród innych produktów; 2. podwieszany materiał promocyjny. (A.H.), (R.S.)

• Hipermarket - największy w kategorii sklepów wielkopowierzchniowych (zwykle za wartości graniczne uznaje się tu: 4000 m2 powierzchni sprzedaży, 20 000 kategorii oferowanych produktów i minimum 40 kas). Gigantyczne koszty organizacyjne i logistyczne sprawiają, że niemal nie spotyka się firm mających jeden hipermarket. Dopiero w sieci mogą one działać efektywnie. Ogrom masy towarowej sprawia, że hipermarkety są pożądanymi partnerami dla producentów, od których uzyskują najlepsze ceny towarów. I właśnie ceny (w tej dziedzinie mogą z nimi konkurować jedynie sklepy dyskontowe) są głównym atutem hipermarketów. (T.B.)

• Horyzontalna ekspozycja - ustawienie towarów na półkach w blokach poziomych. Może to być blok jednego produktu, produktów jednej marki lub kategorii produktów. (R.S.)

[I]
• Instytut Logistyki i Magazynowania - Instytut Logistyki i Magazynowania w Poznaniu, pełniący w Polsce funkcję organizacji krajowej GS1 (zobacz: GS1 Polska). (G.S., A.Ch.)

• ITF-14 - (z ang. Interleaved Two of Five/Interleaved 2 of 5) - Przeplatany Dwa z Pięciu. Symbolika kodu kreskowego, numeryczna odmiana kodu ITF, przyjęta jako jeden z globalnych standardów Systemu GS1, odzwierciedlająca 14 cyfr, do identyfikacji jednostek handlowych w opakowaniach hurtowych. (G.S., A.Ch.)

• IZ - IZ GS1 (z ang. Application Identifiers) - Identyfikatory Zastosowania. Skrót terminu Identyfikator Zastosowania. Identyfikator Zastosowania GS1 - poprzednia nazwa: EAN.UCC. Globalne identyfikatory danych: pole dwóch, trzech lub czterech cyfr na początku ciągu elementów, które jednoznacznie identyfikuje rodzaj i format danych biznesowych w Systemie GS1. Dane te mogą być zakodowane w symbolice GS1-128 - poprzednia nazwa: UCC/EAN-128. (G.S., A.Ch.)

[J]
• Jednostka handlowa – towar, wyrób, produkt, część, usługa. Jakikolwiek obiekt (produkt – od surowca do wyrobu konsumenckiego, lub usługa), co do którego istnieje potrzeba odczytywania predefiniowanych informacji i który jest oferowany, wyceniany, zamawiany i fakturowany w dowolnym punkcie łańcucha dostaw. (G.S., A.Ch.)

• Jednostka handlowa detaliczna/konsumencka - jednostka detaliczna/konsumencka. Jednostka handlowa sformatowana na potrzeby sprzedaży detalicznej. (G.S., A.Ch.)

• Jednostka handlowa niedetaliczna/hurtowa - jednostka handlowa sformatowana na potrzeby sprzedaży niedetalicznej, najczęściej stanowiąca opakowanie zbiorcze, zawierające stałą liczbę jednostek handlowych detalicznych. (G.S., A.Ch.)

• Jednostka handlowa o stałej ilości (standardowa) - jednostka handlowa produkowana zawsze w tej samej predefiniowanej wersji (typie, wielkości, wadze, zawartości, wzorze itp.), która może być sprzedawana w dowolnym punkcie łańcucha dostaw. (G.S., A.Ch.)

• Jednostka handlowa o zmiennej ilości - jednostka handlowa, produkowana zawsze w tej samej predefiniowanej wersji (typ, projekt, opakowanie itp.), która może być sprzedawana w dowolnym punkcie łańcucha dostaw i która może mieć zmieniającą się wagę/wielkość/długość ze względu na swoją naturę lub może być sprzedawana bez predefiniowanej wagi/wielkości/długości. (G.S., A.Ch.)

• Jednostka logistyczna – jednostka transportowa, jednostka wysyłkowa, jednostka ładunkowa. Dowolna kombinacja jednostek handlowych, utworzona na potrzeby przechowywania lub transportu w celu identyfikowania i śledzenia tych jednostek w łańcuchu dostaw. Jest to jednostka o dowolnym składzie, utworzona do transportu i/lub składowania, która wymaga zarządzania w całym łańcuchu dostaw (najczęściej jest to określony towar na palecie). (G.S., A.Ch.)

[K]
• Kapitan kategorii (zobacz: Category Captain). (A.H.)

• Kapliczka – kartonowa otoczka butelek na półkach z alkoholem. (R.S)

• Key Account - specjalista od kluczowych klientów; producenci dóbr wszelakich szybko zauważyli, że większość ich zysków przynosi im współpraca z wybranymi partnerami handlowymi. W branży spożywczej do kategorii tej należą zazwyczaj wielkie sieci handlowe. Ponieważ kooperacja ta wymaga od przedstawicieli firmy specyficznych umiejętności (przede wszystkim negocjacyjnych), wydzielono grupę najzdolniejszych pracowników, którym powierzono kontakty z tą grupą klientów. Grupą key accounts kieruje w większych firmach Key Account Manager, a jeśli producent działa na rynkach międzynarodowych, działania ich koordynuje International Key Account.(T.B.)

• Kod kreskowy - (z ang. bar code). Jedna z technik ADC. Kombinacja znaków symbolu i cech wymaganych w określonej symbolice, zawierająca ciche strefy, znaki start i stop, znaki danych, znaki kontrolne i inne znaki pomocnicze, które razem tworzą kompletną całość, czytelną dla skanera. Rozróżniamy kod kreskowy alfanumeryczny - kod przedstawiający znaki alfabetyczne i numeryczne oraz znaki interpunkcyjne i specjalne oraz kod kreskowy numeryczny - kod przedstawiający wyłącznie cyfry. (G.S., A.Ch.)

• Kolektor danych – terminal, przenośna baza danych. Elektroniczne, programowalne urządzenie do zbierania danych; na ogół zintegrowane ze skanerem kodu kreskowego lub innymi czytnikami technik ADC (magnetyczne, RFID itp.); ma swój system operacyjny, umożliwiający realizację różnych aplikacji. (G.S., A.Ch.)

• Kolorowa fala - oznaczenie poszczególnych części sklepu różnymi kolorami (meble ekspozycyjne, ściany, oznakowanie, podłoga). Ułatwia klientom orientację w układzie stoisk, np. kolor pomarańczowy – dział z serami, kolor zielony - dział warzywny. (R.S.)

• Komplementarności zasada - uzupełnianie się produktów czy grup towarowych, które używane są w połączeniu z innymi. Dzięki wspólnej ekspozycji w sklepie można wywołać dodatkowy impuls do zakupu, np. przez umieszczenie otwieraczy do puszek koło konserw. (R.S.)

• Komunikat elektroniczny - dokument elektroniczny, który jest układem ciągów elementów ze skanowanych danych oraz informacji dotyczących transakcji zebranych w celu walidacji danych i jednoznacznego ich przetworzenia w aplikacji użytkownika. (G.S., A.Ch.)

• Kukułcze jaja – produkty z promocji, które klient włożył do koszyka, ale po namyśle rezygnuje i odkłada w innym miejscu sklepu. (R.S.)

• Kule u nogi lub inaczej „psy” są produktami nierozwojowymi i nie przynoszącymi znacznych nadwyżek. Wzrost rynku, pozycja i udział w rynku tych wyrobów są coraz niższe. Jak wynika z praktyki, przedsiębiorstwa najczęściej pozostawiają tego rodzaju produkty własnej ewolucji na rynku, co w dłuższej perspektywie kończy się schyłkiem ich życia i zanikiem na rynku. (A.H.)

• Kupon - kwit, który może zostać zrealizowany w punkcie sprzedaży za wartość gotówkową bądź darmowy towar (kupon rabatowy lub bon wartościowy). (G.S., A.Ch.)

[L]
• Layout (z ang. ułożenie, rozmieszczenie) - oznacza zagospodarowanie przestrzeni handlowej zgodne z zasadami merchandisingu. Do najważniejszych zasad poprawnego layoutu należą: właściwe wykorzystanie przestrzeni handlowej, czyli takie, które ściśle wiąże się z zagospodarowaniem sali sprzedaży, a więc wyznaczeniem ciągów komunikacyjnych, umieszczeniem urządzeń ekspozycyjnych (regałów, chłodni, lodówek, kas, specjalnych ekspozycji itd.), ale także z wystarczającą ilością towarów handlowych w obrębie urządzeń ekspozycyjnych. Właściwe wykorzystanie przestrzeni handlowej warunkują to, że na zaplecze sklepu winno się przeznaczać nie więcej niż 20 proc. powierzchni użytkowej sklepu, a 1 m2 powierzchni musi wypracować z góry określoną sprzedaż; swobodny przepływ nabywców – poruszanie się w przestrzeni handlowej, co wiąże się z szerokimi drogami komunikacyjnymi; wyznaczenie ruchu klienta w ciągach komunikacyjnych od prawej do lewej – przeciwnie do ruchu wskazówek zegara; oznaczenie stoisk co do rodzaju sprzedawanego asortymentu; jasne określenie miejsc w sklepie, które będą przeznaczone na strefę tematyczną – dostosowaną do sezonu, strefę agresywną promocyjnie i/lub cenowo, odwołującą się do zakupów dokonywanych pod wpływem impulsu wywołanego szczególną atrakcyjnością oferty, strefę produktów markowych nastawioną na klientów przychodzących w konkretnym celu oraz strefę artykułów impulsowych, czyli dodatkowy asortyment eksponowany w strefie kas. (A.H.)

• LIFO - (z ang. last in, first out) - ostatnie przyszło, pierwsze wyszło. Tryb pracy np. magazynu według zasady, że produkty, które weszły na stan magazynowy ostatnie są wydawane jako pierwsze. (G.S., A.Ch.)

• Lojalnościowy program – jest to zespół działań marketingowych zorientowanych na uczestników programu, mający na celu wzmacnianie i powodowanie wysokiej lojalności klientów biorących w nim udział. Przy działaniach lojalnościowych mamy do czynienia z różnymi odmianami reklamy, promocji sprzedaży, a nawet marketingu bezpośredniego. Wszystkie te działania mają jednak charakter długofalowy, czyli obowiązują nie krócej niż przez jeden miesiąc. Program lojalnościowy jako zaplanowane w czasie działania polegają na trwałym motywowaniu klientów do dokonywania zakupów w danym sklepie lub określonego asortymentu i wiązaniu klientów z firmą prowadzącą program. Celem programu jest pozyskanie klientów „na całe życie firmy” oraz przeciwdziałanie utracie klientów na rzecz konkurencji. Filozofię programów lojalnościowych stanowi przekonanie, że lojalni klienci są grupą nabywców przynoszącą największe zyski, ponieważ kupują więcej i częściej. Dobre programy lojalnościowe to takie, które przyczyniają się do podniesienia wartości (atrakcyjności) oferowanego produktu i usługi, a nagradzanie uczestników programu maksymalizuje motywację do kolejnego zakupu. Z perspektywy klienta preferowane są te programy lojalnościowe, które dają możliwość otrzymania nagrody natychmiast (np. kupony, rabaty, punkty). W praktyce gospodarczej upowszechniły się takie odmiany programów lojalnościowych, jak program punktowy, karty stałego klienta. Program punktowy polega na przyznawaniu klientom punktów w zamian za nabywanie towarów lub usług firmy. Wykorzystanie zebranych punktów może być różne, najczęściej określa się limity punktów niezbędnych do otrzymania nagrody za lojalność w postaci towarów lub usług firmy prowadzącej program bądź innych firm. Ważnym aspektem programu lojalnościowego jest założenie organizatora, że zespół ciągłych działań marketingowych wzmacnia lojalność klientów, którzy uzyskują dodatkowe korzyści z nabywania towarów i usług firmy. Jednocześnie jest to instrument często wykorzystywany do budowania trwałych więzi, czyli spersonalizowania stosunków z klientami, np. za pomocą kart klienta, kart klubowych, kart rabatowych, kart płatniczych, kart stałego klienta itd. Karty przyznawane klientom stałym, czyli – upraszczając - lojalnym stanowią dla nich wyróżnienie. Program lojalnościowy w ramach kart klienta polega najczęściej na przyznawaniu ich posiadaczom rabatów, organizowaniu dla nich promocji sprzedaży czy konkursów, imprez zamkniętych. Często spotykanym działaniem jest także wprowadzanie kilku odmian kart, czyli ich zróżnicowanie z uwzględnieniem wartości zakupów klienta lub jego ważności dla firmy. (A.H.)

• Looping – sposób poruszania się konsumentów po sklepie, krążenie między regałami, którega trasa przypomina pętlę. (R.S)

[M]
• Marża – jest to określony procentem zysk handlowca w odniesieniu do sprzedaży netto. Zysk może być zwiększony przez wytworzenie dodatkowego przychodu ze sprzedaży lub obniżenie kosztów. Handlowcy rozumieją marżę najczęściej jako zysk zrealizowany na danej grupie, linii towarów lub danym towarze, ale także jako średnią marżę sklepu.
Marżę zysku netto oblicza się, dzieląc zysk netto przez przychód ze sprzedaży netto. Marżę zysku brutto oblicza się, dzieląc zysk brutto przez przychód ze sprzedaży netto. Marża stanowi więc część zysku handlowca, który zawarty jest w cenie detalicznej.
Marża zysku pozwala ocenić efektywność firmy handlowej oraz świadczy o finansowym sukcesie firmy. Pokazuje zdolność firmy do wytwarzania zysku przy różnych rozmiarach sprzedaży.
W praktyce w handlu wyróżnia się także tzw. marżę surową, czyli nie obarczoną kosztami stałymi działalności firmy handlowej. Handlowcy często określają marżę surową jako zysk surowy. Oczywiście z punktu widzenia handlowca najlepiej jest, jeśli potrafi sprzedać towar z wysoką marżą, wówczas bowiem wypracowuje wysoki zysk. W realiach polskiej gospodarki rynek wymusza ciągły spadek marży kosztem zmniejszania zysku handlowca. Przyczynę obniżania się marży wielu ekonomistów upatruje w rosnących kosztach zakupu i funkcjonowania przedsiębiorstw, a także w rosnącej konkurencji oraz zubożeniu części społeczeństwa. (A.H.)

• Merchandising – wystawiennictwo, zbiór taktyk, zespół działań promocyjnych stosowanych w punkcie sprzedaży detalicznej: opakowanie, sposób prezentacji towarów, często za pomocą specjalnych urządzeń, np. stelaży reklamowych, rozdawanie próbek i gadżetów reklamowych, rozplanowanie sali sprzedażowej i rozmieszczenie w niej asortymentu towarów, konkursy, degustacje, wykorzystanie cen jako środka promocji (np. przeceny, ceny psychologiczne itp.). To takie zaprezentowanie towaru, które przekona Klienta do jego kupna (J.L.)

• Merchandising producenta to część działań przedsiębiorstw i wielkich dystrybutorów związana z prowadzona przez nich polityką dystrybucji i promocji. Aktywność w tym zakresie uzależniona jest od pozycji (siły oddziaływania), obszaru kompetencji i funkcji spełnianych przez te podmioty rynku. (J.L.)

• Merchandiser – jest to osoba, której głównym zadaniem jest dbałość Mo odpowiednie wyeksponowanie asortymentu na regałach sklepowych zgodnie z planogramami i zasadami merchandising’owymi (J.L.)

• Miary handlowe - miary jednostek handlowych służące do wyrażenia zamawianej i fakturowanej ich ilości według określonej jednostki miary, np. metr, kilogram, funt. Są to najczęściej miary netto jednostek handlowych o zmiennej ilości. (G.S., A.Ch.)

• Miary logistyczne - miary określające zewnętrzne wymiary, całkowitą wagę lub objętość, łącznie z materiałem opakowaniowym jednostki logistycznej. Nazywane również miarami brutto. (G.S., A.Ch.)

• Monoprodukt – np. w mrożonkach produkty jednoskładnikowe (marchew, fasolka, brokuły). Przeciwieństwem są mieszanki np. pięcio-, sześcio-, siedmio-, ośmioskładnikowe. (R.S)

• Multipak - zgrupowanie kilku jednostek konsumenckich identycznych lub różnych, które są zapakowane i uformowane w nową jednostkę konsumencką. (G.S., A.Ch.)

• Muśnięcia pupy efekt - klientki rezygnują z zakupu towarów przy regałach, które ustawione są w taki sposób, że tworzą zbyt wąskie przejścia, w których klienci są potrącani od tyłu przez innych przechodzących klientów, wózki lub koszyki.. Takie poczucie dyskomfortu zniechęca klientów do przebywania w tak zaaranżowanej części sklepu. Autorem pojęcia jest Paco Underhill autor książki „Dlaczego kupujemy”. (R.S)

• Mystery shopping – technika badawcza „Tajemniczy Klient”, której celem jest zbadanie zastanego stanu np. poziomu i jakości obsługi Klienta, sposobu załatwiania reklamacji itp. (J.L.)

[N]
• Narzut – jest to stopa zysku handlowca wyrażona procentem do kosztów lub ceny dobra bądź usługi. Narzuty na koszty stosowane są zwykle w przemyśle, gdy producent dolicza do całkowitych kosztów jednostkowych swojego produktu określony procent zysku. W handlu występują zazwyczaj narzuty na cenę, np. w supermarketach 20 proc. narzutu na produkty piekarnicze. Generalnie narzuty są wyższe w przypadku dóbr występujących sezonowo, na towarach niestandardowych, markowych, identyfikowanych z własnym „ja” klienta, o długim cyklu sprzedaży, na towary o wysokich kosztach magazynowania i sprzedaży oraz tych, na które popyt jest nieelastyczny. Metoda narzutu na koszty ma szereg wad. Nie uwzględnia aktualnego popytu, postrzeganej wartości i konkurencji, nie prowadzi więc do optymalnego poziomu cen. Cena ustalona metodą narzutu funkcjonuje zadowalająco tylko wtedy, gdy firma generuje odpowiednio dużą wielkość sprzedaży. Wciąż jednak metoda narzutu na koszty (w języku angielskim markup pricing) pozostaje popularna, ponieważ handlowcy dysponują większymi informacjami na temat kosztów niż popytu, łatwo jest ustalić cenę detaliczną i ocenić zysk konkurencji. Kształtowanie cen w handlu oparte na metodzie narzutów, inaczej kalkulacji „koszt plus” powodują, że narzuty nie są schematycznie ujednolicone. Oto kilka reguł dla tego rodzaju różnicowania: stawka narzutu powinna być tym wyższa, im niższa jest bezwzględna cena; stawka narzutu powinna być tym niższa, im wyższe jest tempo obrotów; dla produktów, których ceny odbierane są szczególnie emocjonalnie przez konsumentów (jak chleb, mleko, masło itd.) stawki narzutów powinny być bardzo niskie; w przypadku towarów masowych narzuty powinny być niższe niż przy „rarytasach”; stawki narzutów powinny orientować się na konkurencję. (A.H.)

• Numery GS1/numery identyfikacyjne GS1 - poprzednia nazwa: EAN.UCC. Globalne identyfikatory jednostek handlowych, np. GTIN-8, GTIN-12, GTIN-13, GTIN-14, jednostek logistycznych (SSCC), lokalizacji (GLN), zasobów itd. (G.S., A.Ch.)

[O]
• Obrót – zwany inaczej sprzedażą jest to ilościowy lub wartościowy przychód ze sprzedaży dóbr lub usług. Obrót wyrażony ilościowo zwany jest także wolumenem sprzedaży, czyli określa w jednostkach naturalnych (szt., kg, litry itp.) zrealizowaną sprzedaż. Obrót wyrażony wartościowo określony jest w jednostkach pieniężnych w danej walucie. Zrealizowany przychód ze sprzedaży w danym czasie wedle ogólnie przyjętych zasad zależy od ilości i cen sprzedaży. Duży obrót przy małym jednostkowym zysku stanowi o niskiej rentowności sprzedaży, natomiast mały obrót przy dużym zysku oznacza relatywnie wyższą rentowność sprzedaży. Najważniejsze znaczenie dla dochodowości ma jednak wielkość przychodów ze sprzedaży. Wartość sprzedaży jest czynnikiem kształtującym wyniki finansowe każdej firmy, dlatego prężne działania w celu powiększania obrotu, a zwłaszcza niedopuszczanie do gwałtownych jej spadków są najważniejszym zadaniem każdej firmy. Spadek przychodów ze sprzedaży powoduje, że mniejszym obrotem musimy pokryć koszty stałe, czyli relacja przychody (zysk)/koszty (obrót) jest wówczas mniej atrakcyjna. Przy mniejszej sprzedaży maleje rentowność firmy, może także nastąpić pogorszenie krótkoterminowej płynności finansowej. (A.H.)

• Optymalizacja asortymentu – oznacza ukształtowanie asortymentu w sposób maksymalizujący zyski z jego sprzedaży i nazywana jest także zrównoważeniem asortymentu. Ma miejsce w strategii prowadzenia sprzedaży wielu produktów, czyli strategii wieloliniowej. Optymalizacja asortymentu oznacza zachowywanie wewnętrznej równowagi pomiędzy liniami produktów (grupami towarów handlowych), którą można określać na dwa sposoby (zresztą łączące się ze sobą): przy użyciu analizy faz cyklu życia każdej z linii produktów; poprzez analizę portfelową grup produktowych.
Produkty mają swój cykl życia na rynku, w którym można wyodrębnić cztery fazy, tj. fazę wprowadzania, wzrostu (rozwoju), dojrzałości i schyłku. W pierwszej fazie sprzedaż jest z reguły niska, a wynik finansowy ze sprzedaży ujemny. W drugiej i trzeciej fazie sprzedaż i zysk wzrastają aż do osiągnięcia swojego pułapu (maksimum), a w ostatniej fazie, czyli schyłku - spadają. W literaturze marketingowej można napotkać opinie, że optymalna - z punktu widzenia równowagi finansowej - struktura asortymentu w podziale na grupy asortymentowe zaliczające się do różnych faz cyklu życia powinna zapewniać następujący udziały w całkowitej wartości sprzedaży firmy: 0–5 proc. - z linii produktów znajdujących się w fazie wprowadzenia, tzw. dylematy (zobacz: dylematy); 15–20 proc. - z linii produktów znajdujących się w fazie wzrostu, zwane inaczej gwiazdami (zobacz: gwiazdy); 50-60 proc. - z grup asortymentowych w fazie dojrzałości, zwane inaczej dojnymi krowami (zobacz: dojne krowy); 5-10 proc. - z grup asortymentowych diagnozowanych jako będące w fazie schyłku, zwane inaczej kule u nogi (zobacz: kule u nogi).
Metody zrównoważonego portfela, czy portfelowa (macierz BCG – z ang. Boston Consulting Group) pozwalają skupić uwagę menedżerów na produktach generujących gotówkę i deficytowych, co jest istotne w optymalizacji portfela handlowego i w działaniach marketingowych.
Z asortymentem zoptymalizowanym – zrównoważonym mamy do czynienia wtedy, gdy przedsiębiorstwo dysponuje dostateczną liczbą grup produktów ustabilizowanych oraz rozwojowych, które mogą mu zapewnić wysokie wpływy ze sprzedaży, nie tylko teraz, ale i w przyszłości, oraz pozwalają finansować rozwój produktów o niepewnej przyszłości.
Jeżeli w asortymencie znajdują się głównie grupy produktów zakwalifikowanych do produktów schyłkowych lub o niepewnej przyszłości, z drugiej zaś strony jest mało produktów rozwojowych ustabilizowanych, wówczas asortyment taki jest niezoptymalizowany - niezrównoważony. (A.H.)

• Organizacja krajowa GS1 - poprzednia nazwa: EAN. Organizacja członkowska GS1 odpowiedzialna za System GS1 w swoim kraju (lub na określonym obszarze) oraz za poprawne używanie standardów Systemu GS1 przez firmy członkowskie. (G.S., A.Ch.)

[P]
• Parasolki efekt – bardziej znany produkt firmy ułatwia sprzedaż innych produktów tej firmy - mniej znanych, m.in. dzięki wspólnej ekspozycji. (R.S.)

• Pareto zasada – ogólna zasada obowiązująca w biznesie: 20 proc. klientów zapewnia 80 proc. zysków. Według badań, które przeprowadziła na zlecenie Masterfoods agencja MEMRB, zaledwie 6 proc. towarów znajdujących się w ofercie standardowego sklepu generuje aż 48 proc. wartości sprzedaży, a aż 71 proc. produktów dostarcza tylko 17 proc. obrotów.

• Pas startowy - miejscem słabej sprzedaży jest strefa zaraz przy wejściu. Klienci potrzebują „pasa startowego”. Oznacza to, że zaraz po wejściu na salę sprzedaży nie zwracają uwagi na otoczenie w takim stopniu, jak w dalszych częściach sklepu. Dlatego nie ma sensu ustawianie palety z towarem promocyjnym kilkadziesiąt centymetrów za wejściem. Autorem pojęcia jest Paco Underhill, autor książki „Dlaczego kupujemy”. (R.S)

• Penetracja - procent gospodarstw domowych, które przynajmniej raz w danym okresie czasu dokonały zakupu produktu danej kategorii/marki. (R.S)

• Pióro świetlne - ręczne urządzenie do odczytu kodu kreskowego w kształcie pióra, które podczas dekodowania musi być prowadzone w poprzek symbolu (zobacz: czytnik, skner). (G.S., A.Ch.)

• Placing – rozmieszczenie w sklepie konkretnych grup asortymentowych. (R.S)

• Planogram – sposób rozmieszczenia produktów na półce sklepowej. (R.S.)

• PLU - (z ang. Price Look Up) - cennik towarów. Katalog towarów identyfikowanych kodem kreskowym, nazwą, ceną, grupą towarową i stawką podatkową, stanowiący podstawową bazę danych rejestratorów transakcyjnych. (G.S., A.Ch.)

• POS - 1. punkt sprzedaży. Odnosi się do stanowiska kasowego typu detalicznego, gdzie zazwyczaj skanowane są symbole kodu kreskowego EAN/UPC (zobacz: EPOS). (G.S., A.Ch.) 2. Określenie materiałów reklamujących daną markę w miejscu sprzedaży - POS, czasami POSM (z ang. point of sales materials). (A.K.)

• Prefiks GS1 - poprzednia nazwa: EAN.UCC. Dwu lub 3-cyfrowy numer indeksowy, administrowany przez GS1, określający format i znaczenie danego ciągu elementów zakodowanego w symbolu kodu kreskowego GS1 lub tagu radiowym - EPC, np. prefiks polskiej organizacji krajowej GS1 to 590. (G.S., A.Ch.)

• Prefiks firmy GS1 - poprzednia nazwa: EAN.UCC. Część struktury globalnych numerów identyfikacyjnych EAN.UCC składająca się z prefiksu GS1 i numeru firmy (jednostki kodującej/podmiotu gospodarczego), nadanego przez organizację krajową GS1. (G.S., A.Ch.)

• Promocje żyrafowe - za dawną cenę oferujemy nabywcom opakowania zawierające o 20-25 procent więcej produktu. (R.S)

• Promocyjne materiały – są to wszelkie materiały, których zadaniem jest promocja firmy i jej produktów lub usług. W handlu są to materiały producenta dostarczane najczęściej przez przedstawicieli handlowych, van salerów, merchandiserów czy akwizytorów. Najbardziej powszechne i znane materiały promocyjne to: drukowana reklama firmowa i ofertowa (informatory, książki teleadresowe, katalogi, ulotki i prospekty), które charakteryzują się dużym zakresem przekazywanej informacji, długim czasem istnienia oraz możliwością zastosowania przy różnych działaniach promocyjnych; reklama pocztowa (direct mail), czyli wszelkiego rodzaju materiały informacyjno-promocyjne rozsyłane za pośrednictwem poczty do odbiorców zestawionych na wcześniej przygotowanej liście adresowej; reklama zewnętrzna (outdoor) operuje głównie obrazem, symbolem i skojarzeniem, których celem jest skuteczne oddziaływanie na audytorium. Reklama zewnętrzna stara się wykorzystywać silne środki wyrazu obrazowego, a oszczędnie wykorzystuje tekst. Nośniki reklamy zewnętrznej umieszczane są głównie w miejscach intensywnego ruchu kołowego i pieszego (ulice, jezdnie), a najlepiej (bo względnie najdłużej) przyciągają wzrok w miejscach związanych z oczekiwaniem dużej liczby ludzi (poczekalnie, dworce, przystanki, przejścia dla pieszych z sygnalizacją świetlną). Do najczęściej wykorzystywanych nośników reklamy zewnętrznej należą: małe plakaty przeznaczone do umieszczenia w witrynach sklepów, przy ekspozycji promocyjnych towarów; szyldy, reklamy świetlne (kasetony, neony), elementy lotne (balony, itp.); flagi i transparenty; reklama wystawiennicza oraz w punktach i witrynach sprzedażowych, tzw. POS-y. Szczególnym zadaniem tej grupy instrumentów reklamy jest „ściąganie” uwagi nabywców dokonujących zakupów w samoobsługowych punktach sprzedaży na wyróżnione w ten sposób konkretne rodzaje i marki produktów. Ze względu na zastosowanie, tego rodzaju instrumenty nazywane są (od miejsc, w których działają na klientów) po prostu: POS (z ang. Point Of Sale - punkt sprzedaży).
Najczęściej wykorzystywane są następujące rodzaje POS-ów: naklejki samoprzylepne (na regały, na szyby sklepu); plakaty, zawieszki i balony reklamowe, towarzyszące miejscu ekspozycji produktów danej marki (przez merchandiserów nazywane wobblerami); wstęgi czołowe z logiem marki, służące nalepianiu na frontowe krawędzie półek regałów lub gondoli w sklepie; ulotki i rozkładówki w zasobnikach przywieszane do półek; różne elementy gabarytowe, zapewniające z daleka dobrą spostrzegalność produktu (nazywane w fachowym żargonie danglerami), takie jak: postumenty, graniastosłupy, modele lub przekroje produktu, itp.; firmowe: stojaki, regały i zasobniki danej firmy powierzane sklepom do użytku; kasetony i emblematy ze znakami towarowymi wewnątrz i na zewnątrz sklepu. (A.H.)

• Przeboje – (zobacz: Gwiazdy). (A.H.)

• Przeplatany Dwa z Pięciu - Przeplatany 2 z 5 (z ang. Interleaved Two of Five); (zobacz: ITF). (G.S., A.Ch.)

• Psd – punkt sprzedaży detalicznej. (R.S)

• Psy – (zobacz: Kule u nogi). (A.H.)

[R]
• Rachunek zwrotny - kwit drukowany przez urządzenie przyjmujące puste pojemniki (butelki i skrzynki). (G.S., A.Ch.)
• Rentowność - jest odpowiednio obliczonym wynikiem finansowym działalności gospodarczej przedsiębiorstwa. Może wystąpić jako zyskowność lub deficytowość. Zyskowność występuje, gdy przedsiębiorstwo wypracuje zysk, deficytowość jako odwrotność zyskowności ma miejsce wtedy, gdy wystąpi strata. Rentowność, czyli odsetek zysku od zainwestowanego kapitału jest miernikiem wskazującym na umiejętność zarządzania firmą, sterowania i regulacji wielkościami ekonomicznymi. Osiągane wyniki rentowności odzwierciedlają bowiem działania z zakresu wyboru źródeł finansowania (czyli kształtowania optymalnej struktury kapitałowej), sterowania płynnością finansową, kosztami, wykorzystania majątku, motywowania do wydajniejszej pracy, opłacalności przedsięwzięć inwestycyjnych, zarządzania gotówką itp. Najczęściej mówimy o rentowności sprzedaży, majątku (inaczej aktywów) ROA, kapitałów własnych ROE.
Rentowność sprzedaży obliczamy, dzieląc zysk netto przez sprzedaż netto. Wskaźnik rentowności sprzedaży wyraża procentem wielkość zrealizowanego zysku w stosunku do sprzedaży. Daje zatem odpowiedź, jaki zysk generuje firma z każdej złotówki zaangażowanej w obrót. Im wyższa rentowność sprzedaży danej działalności tym większa jest jej atrakcyjność i zyskowność. (A.H.)

• RFID - (z ang. Radio Frequency Identification) - identyfikacja za pomocą fal radiowych/częstotliwości radiowych. Jedna z technik ADC - identyfikacja częstotliwością radiową, polegająca na modulacji sygnału radiowego wysyłanego przez czytnik (interrogator) sygnałem odpowiedzi zakodowanych danych w tagach/transponderach/znacznikach/czipach, identyfikujących obiekty. (G.S., A.Ch.)

• ROA – (z ang. return on assets), czyli stopa zwrotu z zaangażowanych aktywów (majątku) jest jednym z najbardziej popularnych wskaźników rentowności aktywów. Konstrukcja wskaźnika jest następująca: Rentowność aktywów ogółem to zysk netto podzielony przez majątek ogółem.
Wskaźnik rentowności majątku uwzględnia wpływ na wynik finansowy efektywności wykorzystania zaangażowanych zasobów majątkowych. Rosnący poziom tego wskaźnika świadczy o maksymalizacji obrotu, racjonalnym wykorzystaniu majątku trwałego i obrotowego oraz pozytywnych efektach ekonomicznych działalności inwestycyjnej. Pomimo możliwych zakłóceń metodologicznych, np. sprzedaży znacznej części majątku, ujęcie majątku w kwocie netto stanowi ważne źródło wiedzy o globalnej efektywności firmy.
Wyższy wskaźnik ROA świadczy o większej produktywności majątku. Najlepszym z możliwych wyników jest oczywiście duży zysk z niewielkiego majątku. (A.H.)

• Rotacja – jest to wskaźnik ekonomiczny, który pokazuje ilość obrotów w danym okresie (czasie) wielkości bilansowej, czyli składnika majątku lub kapitału. Najczęściej w handlu mówi się o rotacji zapasów czy gotówki, czyli składników majątku obrotowego, ale także o rotacji zobowiązań bieżących. Ilość obrotów w danym okresie określa szybkość odnawiania się składnika majątku lub kapitału. Rotacja wyrażona w dniach obrotu nazywana jest natomiast cyklem. Cykl składników majątku lub kapitałów wskazuje na liczbę dni wyrażonych obrotem, a potrzebnych do odnowienia się tych zasobów. Najczęściej konstrukcja wskaźnika ma postać: Rotacja składnika majątku lub kapitału to przychody ze sprzedaży netto podzielone przez średni stan składnika majątku lub kapitału.
Cykl składnika majątku lub kapitału to liczba dni w okresie (miesiąc, kwartał, półrocze, rok) podzielone przez rotację składnika majątku lub kapitału albo cykl składnika majątku lub kapitału to średni stan składnika majątku lub kapitału pomnożony przez liczbę dni w okresie i podzielony przez przychody ze sprzedaży netto.
Z punktu widzenia rentowności i płynności finansowej bardzo korzystna jest wysoka rotacja, odpowiadająca krótkiemu cyklowi w dniach zapasów, a niska rotacja, czyli długi cykl w dniach zobowiązań bieżących (kupieckich) oraz gotówki. (A.H.)

• RSS - (zobacz: kody zredukowane). (G.S., A.Ch.)

[S]
• Skaner - (z ang. scanner). Urządzenie elektroniczne przetwarzające informację optyczną, np. wydrukowany kod kreskowy, na sygnały elektryczne, które następnie są dekodowane i przekazywane do komputera (zobacz również: Czytnik kodów kreskowych, Dekoder). (G.S., A.Ch.)

• SSCC (Serial Shipping Container Code) – Seryjny Numer Jednostki Wysyłkowej, który oznacza zazwyczaj indywidualny numer palety lub opakowania zbiorczego. (GS)

• Segmentacja – podział klientów na grupy o podobnych oczekiwaniach, ułatwia optymalny dobór asortymentu w sklepie. (R.S.)

• Shelf-plan – (planogram z ang). – czyli schemat zabudowy półki, który z jednej strony jest w posiadaniu producentów, którzy wykorzystują go do realizowania własnych strategii ekspozycyjnych, z drugiej mają go także sieci sklepów, trzymając w ten sposób standardy ekspozycyjne poszczególnych kategorii asortymentowych (J.L.)

• Shelf-sticker – po polsku często używane w żargonie handlowców sformułowanie „skała” – stałe, słabo rotujące, zakurzone towary na półce. (R.S.)

• Standardy GS1/standardy Systemu GS1 - (z ang. GS1 System Standards) - poprzednia nazwa: EAN.UCC. Zbiór międzynarodowych standardów ułatwiających m.in. efektywne zarządzanie globalnymi łańcuchami dostaw, obejmującymi wszystkie branże, poprzez unikalną identyfikację jednostek handlowych, logistycznych, zasobów, lokalizacji i relacji usługowych, z wykorzystaniem m.in. ADC i EDI (zobacz: System GS1). (G.S., A.Ch.)

• Stecker – maszyna, która rozbija mięso na steki na zapleczu sklepu lub stoiska mięsnego. (R.S.)

• Streamline - uproszczony model zarządzania kategorią. 40-50 proc. informacji powinno wystarczyć do podejmowania decyzji w projektach zarządzania kategorią. Jest tak dużo danych, że nie sposób ich wszystkich przeanalizować. Zajęłoby to zbyt dużo czasu. Idea przyświecająca stworzeniu wersji „streamline” wynika stąd, że w praktyce detaliści nie mogą poświęcić wystarczającej ilości czasu na liczne spotkania i analizy, których wymaga współpraca producenta z detalistą przy realizowaniu projektów ZK. (R.S.)

• Strefa ciszy – części sklepu poza głównym ciągiem komunikacyjnym. (R.S.)

• Szewroning - ustawianie regałów i stojaków pod kątem – w literę V – jak naszywka (szewron) na wojskowym mundurze. Ciągi regałów więc ustawione są do alejek pod kątem 45 a nie 90 stopni, co powoduje dużo lepszą percepcję ekspozycji przez spacerujących klientów. Dzięki temu rozwiązaniu sklep zyskuje elegancki wygląd. Wadą tego rozwiązania, jak i w ogóle aranżacji nieregularnej, jest to, że takie ustawienie zajmuje o około 20 proc. więcej powierzchni. Sklep może więc zaprezentować 80 proc. oferty w porównaniu z aranżacją regularną. Należy wtedy zadać sobie pytanie, czy szewroning zapewni nam z naddatkiem zwiększoną sprzedaż, aby zrekompensować ten 20-procentowy ubytek w ekspozycji. Autorem pojęcia jest Paco Underhill, autor książki „Dlaczego kupujemy”. (R.S.)

• Szyjki butelki efekt – strumienie klientów z różnych działów w sklepie zlewają się przed kasą w jedną rzekę (R.S.)

• Symbol - (z ang. symbol) - symbol kodu kreskowego (z ang. bar code symbol); (zobacz: kod kreskowy). (G.S., A.Ch.)

• Symbolika - (z ang. symbology). Standardowe sposoby przedstawiania danych – znaków numerycznych lub alfanumerycznych w formie kodu kreskowego (rodzaj kodu kreskowego). Opis każdej symboliki określa szczególne zasady budowy lub architektury symbolu. Symbolika 2D/wielorzędowa/dwuwymiarowa/piętrowa. Symbolika wielorzędowa (piętrowa) - symbolika kodu kreskowego, w której symbol tworzą dwa lub więcej przylegające pionowo rzędy znaków symbolu. Symbolika liniowa - symbolika kodu kreskowego, w której symbol utworzony jest z pojedynczego rzędu znaków symbolu. (G.S., A.Ch.)

• System GS1 – poprzednia nazwa: system EAN.UCC. Światowy system identyfikacji i komunikacji dla dóbr, usług i lokalizacji, oparty na standardach akceptowanych w handlu międzynarodowym, stosujący m.in. globalne identyfikatory GTIN, SSCC i GLN, kody kreskowe EAN/UPC: UPC-A, UPC-E, EAN-8, EAN-13, ITF-14 i GS1-128, standardowe Identyfikatory Zastosowania oraz EDI w standardzie UN/EDIFACT – G-COM i ebXML. Systemem zarządza organizacja GS1 z siedzibą w Brukseli (GS1 dla firm z USA ma siedzibę w Lawrenceville, New Jersey). (G.S., A.Ch.)

• Światy – strefy, w których znajdują się grupy towarów zaspokajających określone sfery życia, np. rozrywka – przyjemność - czas wolny, dzieci– szkoła – zabawki. (R.S.)

[T]
• Tag RFID/znacznik RFID/chip radiowy/transponder RFID - znacznik w technice RFID. Urządzenie radiolokacyjne odzewowe. (G.S., A.Ch.)

• Tasting – degustacja produktów w placówce handlowej. Degustacja powinna się odbywać przy przygotowanym stoisku degustacyjnym producenta w sąsiedztwie regałów z danymi produktami, tak aby klient mógł od razu otrzymać promowany produkt. Równie dobrym rozwiązaniem jest prowadzenie degustacji ruchomych, kiedy hostessa wyposażona np. w tace z próbkami produktów krąży wśród potencjalnych klientów, powracając na zaplecze bądź do stoiska po nową partię produktów przeznaczonych do degustacji. Degustacje powinny być zawsze przygotowane z zachowaniem wszelkich wymogów higieniczno-sanitarnych. Istotny jest również estetyczny wygląd hostessy – najlepiej, żeby nie była w stroju „cywilnym”. Zawsze należy pamiętać o serwetkach i pojemnikach na odpadki. (R.S.)

• TBP – Toys Based Programmes, czyli programy dla dzieci (show, kreskówki lub animacje) ściśle związane z promowaną zabawką. Ich zadaniem jest wywołanie zainteresowania i pożądanych skojarzeń, które przeniosą się następnie na zabawkę. Przykładem mogą być Pokemony. (R.S.)

• Temperatura półki – każda półka ma swoją tzw. "temperaturę", tzn. niektóre miejsca na półce są o wiele bardziej atrakcyjne niż inne (J.L)

• Topper (z ang. od słowa top) – jest to najlepszy, najefektywniejszy, co oznacza najlepsze produkty, towary czy usługi w swojej klasie. Topper odnosi się więc do szczególnie atrakcyjnych o wysokiej jakości, często markowych towarów rozumianych często jako hit. (A.H.)

• Traceability - możliwość szybkiego wycofania produktu z rynku dzięki gromadzeniu niezbędnych informacji o produkowanych, przetwarzanych i dystrybuowanych towarach na każdym etapie łańcucha dostaw żywności, czyli w każdym przedsiębiorstwie. (GS)

• Tracking – tą metodą określa się drogi poruszania konsumentów, obserwuje się, najlepiej przy użyciu kamer, ludzi poruszających się w przestrzeni handlowej, a następnie przebyte przez nich ścieżki nanosi się na rysunek. Tracking dostarcza informacji o prawidłowościach w wyborze tras komunikacyjnych, miejscach szczególnie atrakcyjnych dla nabywców, „wąskich gardłach” czy martwych obszarach powierzchni handlowej. (R.S.)

• Trakty handlowe – przejścia między regałami w sklepie. (R.S.)

[U]
• UCC - (z ang. Uniform Code Council, Inc). Uniform Code Council - Komitet ds. Jednolitego Kodu.
1. Historycznie - międzynarodowe stowarzyszenie z siedzibą w USA, tworzące i zarządzające (wraz z EAN International) globalnym systemem EAN.UCC. Zrzeszało organizacje krajowe USA i Kanady.
2. Obecnie GS1 US – organizacja krajowa GS1 w USA. (G.S., A.Ch.)

• UPC - skrótowa nazwa symboli kodu kreskowego symboliki EAN/UPC. (G.S., A.Ch.)

• UPC-A - symbol kodu kreskowego UPC-A. Symbol kodu kreskowego globalnej symboliki EAN/UPC odzwierciedlający 12 cyfr. (G.S., A.Ch.)

• UPC-E - symbol kodu kreskowego UPC-E. Symbol kodu kreskowego symboliki EAN/UPC, przedstawiający numer identyfikacyjny UCC-12 w sześciu bezpośrednio zakodowanych cyfrach. (G.S., A.Ch.)

• Upust – inaczej rabat, bonifikata, dyskonto, a według części ekonomistów opust, od słowa opuścić na cenie - oznacza obniżkę ceny sprzedaży dobra lub usługi o określony procent lub wartość. Upust jest więc obniżką ceny sprzedaży udzielaną kupującemu przez sprzedawcę i pełni rolę instrumentu motywującego klienta do dokonania zakupu danego dobra czy usługi (zobacz: Upust funkcjonalny, Upust gotówkowy, Upusty ilościowy – nieskumulowany, Upust ilościowy – skumulowany, Upust patronacki, Upust promocyjny, Upust sezonowy, Upust zamienny). (A.H.)

• Upust funkcjonalny - jest to obniżka ceny udzielana pośrednikom handlowym za zrealizowanie określonych funkcji marketingowych (dystrybucyjnych, promocyjnych); (zobacz: Upust). (A.H.)

• Upust gotówkowy - jest oferowany, gdy nabywca jest skłonny uregulować swoje należności gotówką (podczas gdy cena podstawowa zakłada np.14-dniowy przelew); (zobacz: Upust). (A.H.)

• Upusty ilościowy nieskumulowany - jest udzielany, gdy nabywca kupuje jednorazowo większą partię towaru lub też ze względów promocyjnych w celu poprawienia sprzedaży i wywołania zainteresowania klienta danym towarem czy usługą (zobacz: Upust). (A.H.)

• Upust ilościowy skumulowany - jest oferowany, gdy nabywca przekroczy określoną wartość łącznych zakupów w danym przedziale czasowym (np. miesiąca); (zobacz: Upust). (A.H.)

• Upust patronacki - jest zniżką ceny udzielaną stałym klientom lub firmom kupującym dany produkt u jednego dostawcy, szczególnie tym, które podpisały umowę o patronacie (zobacz: Upust). (A.H.)

• Upust promocyjny - polega na redukcji ceny dla pośrednika handlowego, partycypującego w programie wspierania sprzedaży danego producenta (zobacz: Upust). (A.H.)

• Upust sezonowy - jest to obniżka ceny udzielana wtedy, gdy nabywca kupuje dany produkt o charakterze sezonowym po zakończeniu sezonu jego sprzedaży (zobacz: Upust). (A.H.)

• Upust zamienny - jest związany z uzyskaniem obniżki ceny przy zakupie nowego produktu, gdy nabywca zwraca stary produkt (zobacz: Upust). (A.H.)

• Ustawienie „na cegiełkę” – ustawienie produktów w jednej linii, klient boi się naruszyć porządek szeregu i półka sprawia wrażenie, że nie cieszy się powodzeniem. (R.S.)

[W]
• Wabiki świetlne – silne oświetlenie wybranych części ekspozycji towarów, przyciąga uwagę potencjalnych klientów. Ten typ oświetlenia nadaje się do podkreślenia towarów nowych. (R.S.)

• Wertykalna ekspozycja – ustawienie towarów na półkach w blokach pionowych. Może to być blok jednego produktu, produktów jednej marki lub kategorii produktów. (R.S.)

• Weryfikator kodu kreskowego/urządzenie weryfikujące - (z ang. verifier/verification instrument). Urządzenie służące do mierzenia i analizowania cech jakościowych symbolu kodu kreskowego, takich jak szerokość kreski i wymiary cichej strefy, współczynników odbicia i innych, w odniesieniu do normy, której powinien odpowiadać symbol kodu kreskowego. (G.S., A.Ch.)

• Właściciel marki - strona odpowiedzialna za nadawanie numerów GS1 i nanoszenie kodów kreskowych na danej jednostce handlowej. Administrator prefiksu firmy GS1. (G.S., A.Ch.)

• Wobbler – (z ang. w dosłownym tłumaczeniu wabik, haczyk); w handlu są to etykiety, plakaty, balony reklamowe zawierające logo marki produktu lub producenta i przekaz reklamowy. Obecnie najczęściej spotykane w handlu są etykiety okrągłe lub w formie innych figur geometrycznych, zaopatrzone w samoprzylepną taśmę, która umożliwia jej umieszczenie pod kątem 90 stopni do regału. Są to więc etykiety, które mają pozycjonować towar handlowy jako warty zwrócenia uwagi przez nabywcę. Wobblery wprowadza się zwykle, aby zaznaczyć towar lub grupę towarów handlowych jednego producenta, która objęta jest działaniami promocyjnymi (najczęściej przy wprowadzeniu produktu na rynek) lub też konkursami, loteriami itp. Oczywiście na danym regale może znajdować się wiele wobblerów różnych producentów. Każdy z nich pragnie bowiem zwrócić uwagę klienta na swoje produkty. Wobblery dostarczane są zwykle przez przedstawicieli handlowych lub merchandiserów jako swego rodzaju materiały promocyjne. (A.H.)

[V]
• Vansaling – obwoźna sprzedaż z samochodu. (R.S.)

[X]
• XML GS1 – poprzednia nazwa: XML EAN.UCC. Standardy w ramach Systemu GS1 dla schematów XML (z ang. Extensible Markup Language). Standardy te zapewniają użytkownikom globalny język dla e-biznesu służący prowadzeniu efektywnej gospodarki elektronicznej w oparciu o internet. (G.S., A.Ch.)

[Z]
• Zarządzanie kategorią - analiza indywidualnej rentowności produktu (Direct Product Profitability, DPP) – obliczenie indywidualnego udziału każdego towaru w rentowności przedsiębiorstwa z uwzględnieniem kosztów miejsca na półce., kosztów transportu, kosztów ogólnych i kosztów pracy. Zasadniczym celem jest optymalizacja zysku z poszczególnych kategorii towarów przez dostosowanie rozmiaru zajmowanej powierzchni do rentowności każdej kategorii – najwięcej powierzchni powinno przeznaczać się na towary o najwyższym wskaźniku DPP – jest to jednak sprzeczne z podstawową zasadą handlu, którą jest zaspokojenie potrzeb klienta, również w kwestii wyboru towaru. (R.S.)

• Zasada „następny najlepszy” – wprowadzenie do asortymentu przede wszystkim najlepiej sprzedających się produktów w ramach jednej kategorii. (R.S.)

• Znak/cyfra kontrolna danych - cyfra lub znak obliczony z danych i dołączony jako część ciągu danych, służący do sprawdzenia, czy dane zostały poprawnie zbudowane i przetransmitowane (porównaj: Znak kontrolny symbolu). (G.S., A.Ch.)

• Znak kontrolny symbolu - znak symbolu obliczany z innych znaków symbolu w symbolu kodu kreskowego według algorytmu określonego w opisie symboliki i służący do sprawdzania, czy kod kreskowy został poprawnie zbudowany i odczytany. Znak kontrolny symbolu nie jest częścią danych zakodowanych w symbolu. (G.S., A.Ch.)

• Znaki zapytania – (zobacz: Dylematy). (A.H.)

[Ż]
• Żywiciele – (zobacz: Dojne krowy). (A.H.)